5

//Η εξέλιξη της παραδοσιακής φορεσιάς στην Ελλάδας//
//Η ιστορία και η εξέλιξη του ενδύματος συνδέεται στενά με την κοινωνική ζωή του ατόμου,αφού είναι γνωστό ότι το ένδυμα χαρακτηρίζει την προσωπικότητα ενός ανθρώπου.Πρωταρχικός σκοπός του ενδύματος είναι η προστασία του ανθρώπου από τις καιρικές συνθήκες,ωστόσο το ένδυμα βρίσκεται σε...άμεση σύνδεση με το πρόσωπο που το άτομο εμφανίζει στο **κοινωνικό** του **περιβάλλον**.Ως εκ τούτου το ένδυμα ή φορεσιά ως κοινωνικό σημείο αποτελεί σημαντική πηγή πληροφοριών για την προσωπική και κοινωνική ταυτότητα των ατόμων,καθώς μπορεί να ερμηνευτεί από ιστορική,οικονομική,ψυχολογική,κοινωνιολογική και γεωγραφική άποψη.Εύλογα λοιπόν η εξέλιξη των ενδυμασιών συνδέθηκε πάντοτε στενά ιδιαίτερα με την ιστορική και κοινωνική ζωή.// //Όπως κάθε έκφραση λαικής δημιουργίας,έτσι και οι παραδοσιακές φορεσιές πήραν την σημερινή τους μορφή,έπειτα από μακραίωνη διαδρομή αλληλοεπιδράσεων και εξελίξεων,από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.Ιδιαίτερα κατά την βυζαντινή περίοδο,η εξέλιξη της ενδυμασίας ήταν επαναστατική,όχι μόνο λόγω της χρήσης πολύτιμων υφασμάτων,χρυσοκέντητων και ασημοκέντητων σχεδίων και βαρύτιμων κοσμημάτων,αλλά και λόγω της στερεότητας και κομψότητας των κατασκευών.// //Στην τουρκοκρατούμενη Ελλάδα,παρά την καταπίεση,τους διωγμούς και τις λεηλασίες που υπέστη ο ελληνικός λαός,μετά το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα,δημιουργήθηκαν θαυμαστά έργα τέχνης,βασισμένα πάνω στη βυζαντινή εκκλησιαστική και κοσμική παράδοση.Ειδικότερα,στον τομέα της αργυροχρυσοχοίας,τα εργαστήρια της Ηπείρου και της Αρκαδίας παρήγαγαν θαυμαστά έργα τέχνης.// //Η μεγάλη ποικιλία,οι παραλλαγές και η ομορφιά των παραδοσιακών ενδυμασιών διαφόρων περιοχών της πατρίδας μας προκαλεί κατάπληξη,αλλά ταυτόχρονα και μεγάλη δυσκολία σε όποιον αποφασίσει να ασχοληθεί περισσότερο με τη μελέτη τους.Παλαιότερα,στον ίδιο χώρο,η **κοινωνική τάξη**,το **επάγγελμα**,η **ηλικία**,το **φύλο**,η **κοινωνική θέση**,η **γεωγραφία** της περιοχής κ.ά.,καθόριζαν τον ιδιαίτερο τύπο της φορεσιάς που έπρεπε να φορέσει κάθε άτομο,με αποτέλεσμα να δημιουργείται μια πραγματικά μοναδική και ταυτόχρονα τεράστια ποικιλία παραδοσιακών φορεσιών.// //Ο ελληνικός λαός παρήγαγε τα απαραίτητα για την κατασκευή των ενδυμασιών υλικά χρησιμοποιώντας την ακατέργαστη πρώτη ύλη,που ήταν κυρίως τα μαλλιά αιγοπροβάτων.Η κατασκευή των παραδοσιακών φορεσιών απασχολούσε τις μανάδες αμέσως μετά την γέννηση των παιδιών τους,εντάσσοντάς την στα πλαίσια της ετοιμασίας των προικιών τους.Κάθε γυναίκα από πολύ μικρή ηλικία έπρεπε να μάθει,εκτός των άλλων,και την κατεργασία του μαλλιού.Ήταν υποχρεωμένη,επίσης,να μάθει να γνέθει,να υφαίνει,να πλέκει,να ράβει,να κεντάει και γενικά να ξέρει να δουλεύει την ακατέργαστη πρώτη ύλη.Όλη η ευθύνη για την επεξεργασία και παραγωγή των απαραίτητων για την κατασκευή των φορεσιών υλικών ήταν δική τους.Αυτό είχε ως αποτέλεσμα η οικοτεχνία να αναπτυχθεί σε τέτοιο βαθμό,ώστε,ειδικότερα στον τομέα της γυναικείας χειροτεχνίας και του κεντήματος,να δημιουργηθούν πραγματικά αριστουργήματα τέχνης.// =//**ΚΑΡΑΓΚΟΥΝΑ**//=

=
//Η κατεργασία αυτή ακολουθούσε πιστά μια σειρά από διαδικασίες που έπρεπε να ακολουθηθούν,ώστε να υπάρξει το ποθητό αποτέλεσμα.Πρώτη απ'αύτες ήταν η συλλογή του μαλλιού με το κούρεμα των αιγοπροβάτων.Ακολουθούσε το πλύσιμο(ανάλογα με τις ανάγκες και το βάψιμο) και στέγνωμα του μαλλιού,η διαλογή του,το "γριαίσιμο" και το λανάρισμα,το γνέσιμο στη ρόκα και τέλος,το στρίψιμο σε νήμα και το μάζεμα σε κουβάρια.Κατόπιν,το έτοιμο γνεσμένο νήμα,μαζεμένο σε κουβάρια,μεταφερόταν στην "ανέμη",για να δημιουργηθούν τα δυασίδια,από τα οποία δημιουργούνταν το στημόνι και τα υφάδια.Το υφάδι το μάζευαν μασούρια στο τσικρίκι και το περνούσαν στη σαίτα έτοιμο για ύφανση στον αργαλειό,που δεν έλειπε από κανένα σπίτι.//===== //Συνήθως,για μεγαλύτερη ευκολία,το μαλλί βαφόταν,αφού πρώτα είχε γίνει νήμα.Τα υφάσματα που ύφαιναν στον αργαλειό τα πήγαιναν στα μαντάνια για να σφίξουν και να μαλακώσουν.Τα νεότερα χρόνια για την κατασκευή των φορεσιών χρησιμοποιούνταν,εκτός από τα οικοτεχνικά υφαντά και αγοραστά υφάσματα,τα οποία έρχονταν με τους κυρατζήδες στα παζάρια,από τις μεγάλες πόλεις της Ευρώπης.// //Οι τρεις γνωστές κατηγορίες φορεσιάς καθημερινή,γιορτινή,νυφική και η λεπτομερειακή μελέτη και ανάλυση των υλικών που χρησιμοποιούσαν οι γυναίκες και οι τεχνίτες για την κατασκευή τους μας οδήγησε στην παρατήρηση ότι η κατασκευή της φορεσιάς προσδιορίζεται από δύο παράγοντες:// //Τα στοιχεία αυτά καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο έραβαν και κεντούσαν κάθε κομμάτι φορεσιάς.Γιατί στη ζωή τους το καθένα παίρνει τη λειτουργική του θέση με απόλυτη καθορισμένη τάξη.// //Νέα και πρωτότυπη κατάταξη της φορεσιάς είναι η **μορφολογική.**Η μορφή της φορεσιάς θεωρείται ο καθρέπτης του ανθρώπου που την φορεί.Επίσης,οι φορεσιές διαιρούνται γενικά σε **ορεινές**,**πεδινές**,**νησιώτικες,θαλασσινές** και **στεριανές** και κάθε μία από αυτές σε **χωριάτικες** και **αστικές**.// //Γενικότερα,οι φορεσιές έχουν πανάρχαιες ρίζες και κάποιες είναι αυστηρές στο χρώμα και λιτές στη διακόσμηση,έτσι ώστε το βασικό τους σχήμα να μείνει ξεκάθαρο και κάποιες άλλες είναι ζωντανές,φανταχτερές με διάφορα είδη κοσμημάτων στολισμένες.// //Όλες οι ελληνικές φορεσιές έχουν για εσώρουχα τη φανέλα και το σώβρακο και από καμία δεν λείπει το πουκάμισο,που συνήθως είναι κοντό.Στη Θράκη επικρατεί το πουτούρι,είδος σκουρόχρωμου μάλλινου παντελονιού.Στη Μακεδονία επικρατεί το μαύρο πανωβράκι και η πουκαμίσα.Στην Πελοπόννησο,την Αττική και γενικά τη Στερεά Ελλάδα,συναντάμε τη φουστανέλα,είδος πολύπτυχης λευκής φούστας που καθιερώθηκε ως το κατεξοχήν ελληνικό ένδυμα.Στις παραθαλάσσιες περιοχές και τα νησιά συναντάμε τη βράκα,είδος φουφουλωτού παντελονιού σε διάφορες παραλλαγές.// //Την φορεσιά της Ελληνίδας την κατατάσσουμε σε τρεις τύπους://
 * 1) //Την **ηλικία** του ανθρώπου//
 * 2) //Την **κοινωνική τάξη**//
 * //Λίγο αναλυτικότερα τα χαρακτηριστικά των ελληνικών φορεσιών...//**
 * 1) //Τη **χωρική** φορεσιά,που συνήθως κατασκευαζόταν από χειροποίητα υφάσματα//
 * 2) //Τη φορεσιά **ανατολικού αστικού τύπου**,που ραβόταν από ακριβά υφάσματα//
 * 3) //Τη νεότερη φορεσιά **δυτικού αστικού τύπου**,η οποία έχει χαρακτηριστικό το μεταξωτό ύφασμα//