spiros


 * 1.Η ενδυμασία στην αρχαία Ελλάδα **

Οι περισσότεροι Έλληνες σήμερα πιστεύουν ότι εκείνοι της αρχαίας Ελλάδας ντύνονταν στα λευκά, αλλά αυτή η γνώμη είναι λανθασμένη.Το πλήθος στην Αθήνα παρουσίαζε μια πολύ γραφική εικόνα, που δεν έμοιαζε καθόλου με μια μονότονη πομπή λευκών μορφών.Η ενδυμασία ήταν κατασκευασμένη από υφάσματα με ζωηρά χρώματα, κάποτε μάλιστα από πολλά χρώματα όπως:πορφυρό, κόκκινο, πράσινο και γαλάζιο. Στους άντρες δεν άρεσε το κίτρινο χρώμα, το θεωρούσαν καλό μόνο για τις γυναίκες.Τα λευκά ενδύματα στολίζονταν με μια χρωματιστή λωρίδα.Το κύριο αντικείμενο της αντρικής ενδυμασίας ήταν ο χιτώνας, που τον φορούσαν κατάσαρκα.Ο χιτώνας δεν ήταν τίποτα άλλο από ένα κομμάτι πανί, με τρύπες για τα χέρια, που το έπιαναν στον έναν ώμο με πόρπη.Το μήκος του χιτώνα ποίκιλλε ανάλογα με την εποχή.Στην αρχή ήταν πολύ μακρύς, αλλά αργότερα άρχισαν να τον σφίγγουν στη μέση με ένα κορδόνι και έτσι έφτανε ως τα γόνατα.Κάποτε στο χιτώνα έβαζαν και μανίκια.Οι χιτώνες, που προορίζονταν για τους υπηρέτες, τους βιοτέχνες, τους στρατιώτες και τους δούλους είχαν μία τρύπα μονάχα για το αριστερό χέρι, ο δεξιός ώμος έμενε ακάλυπτος.Πάνω από τον χιτώνα οι Αθηναίοι φορούσαν ένα είδος μανδύα ή πελερίνα που το έλεγαν ιμάτιο.Τη μία άκρη του ιματίου την έσφιγγαν στο στήθος κάτω από την αριστερή μασχάλη, ενώ το υπόλοιπο το έριχναν στην πλάτη, πάνω από τον αριστερό ώμο. Ένα ιμάτιο για να θεωρείται σεμνό έπρεπε να καλύπτει τα γόνατα, αλλά να μην φτάνει ως τους αστράγαλους.Υπήρχε και ένας κοντός μανδύας, πιασμένος με μία πόρπη κάτω από το λαιμό και αφημένος να πέφτει ελεύθερα πάνω από τους ώμους και τις πλάτες.Αυτή η πελερίνα ονομαζόταν χλαμύδα και τη φορούσαν στον πόλεμο, στο κυνήγι και στα ταξίδια.Στην Αθήνα η χλαμύδα ήταν το συνηθισμένο ένδυμα της νεολαίας. (βλ.εικόνα 01)


 * εικόνα 01**
 * 2.Η ενδυμασία στο Βυζάντιο **** (Άντρες & Γυναίκες) **

Ήταν καλοντυμένοι οι Βυζαντινοί;Οι άνδρες πρόσεχαν την εμφάνισή τους;Οι γυναίκες καλλωπίζονταν με τις ώρες πριν βγούνε εξω; H απάντηση είναι ναι..Και όπως μπορούμε να διακρίνουμε μέσα από τις ιστορικές πηγές, οι πρώτες ύλες που χρησιμοποιούσαν ήταν ζωικής προέλευσης.Οι βυζαντινοί τεχνίτες πουγκιά και γυναικείες τσάντες αλλά και παπούτσια από πρόβειο δέρμα. Οι γυναίκες των υψηλών κοινωνικών τάξεων στην εμφάνισή τους ήταν πολύ επιμελής και στολίζονταν με πλούσια κοσμήματα, ακριβά και καλά ρούχα. Το ίδιο ισχύει και για τους άντρες οι οποίοι πρόσεχαν ιδιαίτερα την εμφάνισή τους όπως ακριβώς και οι γυναίκες. // (βλ.εικόνα 02) //


 * εικόνα 02.**

**//3.Ελληνικές Παραδοσιακές Στολές//**

**Πελοπόννησος-Στερεά Ελλάδα-Θεσσαλία (Αντρική Φουστανέλα)**
Η ενδυμασία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις καιρικές και κλιματικές συνθήκες.Σε ορεινά σημεία θα δούμε πως χρησιμοποιείται η γούνα ή μαλλί από ζώα.Σε αυτές τις περιοχές οπού το μαλλί και η γούνα επικρατούν για την παραγωγή των ενδυμασιών θα δημιουργηθούν-οι γνωστές σε όλους μας-φουστανέλες οι οποίες είναι τόσο χοντρές όπου προφυλλάσουν τους ανθρώπους από το κρύο και από κάτω φορούν τον σκελέα ο οποίος συνήθως κατασκευάζετε από πρόβειο μαλλί ή από ζώα των περιοχών οόπου αναφερόμαστε.Πάνω από την μέση το σώμα το καλύπτουν συνήθως με ένα πλεκτό ρούχα όπως τα πουκάμισα της εποχής τους και από πάνω το γιλέκο, όπου κατασκευάζονται η από κλωστή ή από μάλλινο ύφασμα. Το γιλέκο ονομάζεται και φέρμελη.Αποτελεί το δυσκολότερο, όσον αφορά την κατασκευή του, κομμάτι της ευζωνικής στολής. Διαθέτει λευκά και επίχρυσα νήματα, με τα οποία απεικονίζονται σχέδια λαογραφικής σημασίας. Ένα από αυτά αποτελούν τα αρχικά 'Χ' και'Ο', τα οποία θεωρείται ότι αντιστοιχούν στις λέξεις 'χριστιανός' και 'ορθόδοξος'. Επίσης σημαντικό είναι να αναφερθούμε στα τσαρούχια, τα οποία ήταν κατασκευασμένα από δέρμα ζώου.Στην σόλα του παπουτσιού τοποθετούνταν 60 καρφιά για να ακούγεται έντονα ο βηματισμός, τέλος το τσαρούχι τελειώνει με την φούντα στο μπροστινό μέρος όπου έκρυβαν ένα αιχμηρό αντικείμενο για να τραυματίζουν τον εχθρό σε μάχη σώμα με σώμα. Η ενδυμασία-φορεσιά για την οποία αναφέρθηκα την συναντάμε στην Πελοπόννησο και στην Ρούμελη. //(βλ.εικόνα 03)//


 * εικόνα 03**

**Γυναικεία (Δεσφίνα) :** Η επίσημη γυναικεία φορεσιά περιλάμβανε το μισοφόρι από λευκό βαμβακερό ύφασμα με μανίκια που κατέληγε σε δαντέλα ή κοφτό φεστόνι.Το εξωτερικό φόρεμα που λεγόταν πουκάμισο και ήταν διαφανές μεταξωτό, χρώματος μπεζ με λαιμοκοψή.Το σιγκούνι από ειδικό χοντρό ύφασμα που λεγόταν σεγκούνα, υφασμένο στον αργαλειό, αμάνικο, ανοικτό στο στήθος που έδενε με δύο κορδόνια, με μύτες στολισμένες με συρίτια στο πίσω μέρος που ήταν πεταχτό.Στο ύφος της περιφέρεια υπήρχαν δύο τρύπες για την υποδοχή του ζωναριού.Το ζωνάρι ήταν κόκκινη τσόχα για την ελεύθερη γυναίκα και από μαύρο μάλλινο υφαντό για την παντρεμένη.Η ποδιά από μπορντώ βυσσινί βελούδο που έδενε στο κλείσιμο του σεγκουνιού.Κεντημένη με ανεβατό πλακέ και ριζοβολιά από χρυσή κλωστή και πούλιες.Η ζώνη της ποδιάς από βελούδο κεντημένο με τον ίδιο τρόπο.Το κεφαλομάντηλο από άσπρη μπαμπακέλα, τετράγωνη που δενόταν στο πάνω μέρος του κεφαλιού και στερεωνόταν πίσω.Το σύνολο ολοκληρώνεται από λευκές βαμβακερές κάλτσες που αντικατέστησαν τις μάλλινες ενώ τον παλιό καιρό φορούσαν πλουμισμένα τσαρούχια των οποίων τα χρώματα ήταν ανάλογα με την ηλικία.Αργότερα αντικαταστάθηκαν από μαύρα δετά παπούτσια τις γιορτές και τα μέστια για κοινωνικές συγκεντρώσεις.Τα μέστια ήταν σαν παντόφλες, σολιασμένα με λάστιχο, καμωμένα με μαύρη σεγκούνα και πλα'ι'νά με δέρμα που τα περνούσαν βερνίκι. (βλ.εικόνα 04)

 **Πόντος (Αντρική & Γυναικεία)**
 * εικόνα 04**

Αντρική: Η ποντιακή φορεσιά αποτελείται από τον κετσέ που είναι η κουκούλα η οποία κατασκευάζεται από μάλλινο ύφασμα.Το πουκάμισο, το καπακλίν το οποίο είναι μαύρο σταυρωτό ένδυμα με μανίκια φτάνει μέχρι την μέση, η ζίπκα είναι το παντελόνι και κατασκευάζεται από μαύρο μάλλινο ύφασμα έχει πίσω και μπρος πολλές κάθετες πτυχές και στενεύει από τα γόνατα και κάτω, το ζωνάρι πάνω από το παντελόνι από μάλλινο ή μεταξωτό ύφασμα σε 3 με 4 μέτρα μήκος.Τσάπουλας ονομάζεται το υπόδημα του Πόντιου. // (βλ.εικόνα 05) // = = **Γυναικεία:** Η γυναικεία ενδυμασία κατ' αρχήν αξίζει να πούμε ότι φορέθηκε μέχρι και την μικρασιατική καταστροφή το 1922.Ονομάζεται Ζουπούνα ή Ζυπούνα το οποίο όνομα προόερχεται από το φόρεμα της Πόντιας όπου ονομάζεται έτσι. Η Ζουπούνα ή Ζυπούνα, το φόρεμα, ένα ρούχο εξαιρετικής ποιότητας ολομέταξο, του οποίου το ύφασμα λέγεται ότι το έφεραν από την Ινδία, ήταν κατά συνήθεια ριγέ σχεδόν μέχρι τον αστράγαλο και σχισίματα μέχρι επάνω,κοντά στο τέλος του ποδιού. Καμίς λεγόταν το πουκάμισο, το οποίο ήταν άσπρο και υφαντό.Το Σαλβάρ ή Σαλβαρίν λεγόταν το παντελόνι όπου ήταν μακρύ και πολύ φαρδύ από γυαλιστερό ύφασμα, έτσι ώστε να επιτρέπει όλες τις κινήσεις του σώματος χωρίς όμως να διακρίνονται οι γραμμές του γυναικείου κορμιού.Κατ' ακρίβεια γινόταν από 8 πήχες ύφασμα. Το Κόντες ή Γιλέκ, κοντό γιλέκο από τσόχα ή βελούδο στολισμένο με κεντήματα της έκαστοτε περιοχής. Η Τάπλα ή Τεπελίκι, χαρακτηριστικό σκέπασμα του κεφαλιού της Πόντιας φτιαγμένο από χοντρό δέρμα ή από χοντρό ύφασμα. Το Λέτζεκ ή Λετζεκίν ήταν η μαντίλα που φορούσαν οι γυναίκες, το ύφασμα ήταν μετάξυ χρώμα ταιριαστό με εκείνο της Ζυπούνας. // (βλ.εικόνα 05) //


 * εικόνα 05**


 * Κρήτη (Αντρική & Γυναικεία) **

**Αντρική:** Ας ξεκινήσουμε με το πουκάμισο, το οποίο ήταν λευκό αλλά σε περιόδους πένθους φορούσαν μαύρο.Στη συνέχεια πάνω από το πουκάμισο φοριέται το γελέκι, όπου είναι χωρίς μανίκια και κατασκευάζεται από τσόχα καλής ποιότητας χρώματος βαθύ μπλε.Κατόπιν ο Κρητικός φοράει την βράκα φτιάχνεται και αυτή από τσόχινο ύφασμα χρώματος βαθύ κυανού και κεντιέται με μαύρο στις ραφές και στις ποδάρες.Τη βράκα συμπληρώνουν οι μάλλινες κάλτσες που παλαιότερα αποτελούσαν ξεχωριστό τμήμα της φορεσιάς, ενώ αργότερα ράβονταν πάνω στην βράκα.Στη συνέχεια φοριούνται οι μπότες ή στιβάνια χρώματος άσπρου ή μαύρου ανάλογα με την περίσταση.Μετά φοριέται η ζώνη πάνω από το γελέκι και την βράκα, η οποία είναι υφαντή από λεπτό μαλλί ή καθαρό μετάξι, έχει χρώμα μπλε ή κόκκινο και είναι περίπου 8 μέτρα.Ταυτόχρονα περνάει σε αυτή το μαχαίρι με μαύρη λαβή, η θήκη του είναι συνήθως από ακριβό μέταλλο όπως ασήμι και είναι διακοσμημένη με πλούσια ανάγλυφα σχέδια.Στο κεφάλι φοράει το μαύρο μαντήλι με πυκνά κρόσσια που μοιάζουν με δάκρυα και συμβολίζουν την θλίψη των Κρητικων για τους συμπατριώτες τους που ολοκαυτώθηκαν στο Αρκάδι.Η ένδυση ολοκληρώνεται με τον με'ι'ντάνι που μπαίνει πάνω από το γελέκι, είναι ανοιχτό μπροστά φτιαγμένο από ύφασμα ίδιας ποιότητας και χρώματος όπως και η βράκα. // (βλ.εικόνα 06) //


 * εικόνα 06**

**Γυναικεία:** Σήμερα υπάρχουν δύο γυναικείες φορεσιές στην Κρήτη για τις οποίες μπορούμε να μιλήσουμε με σιγουριά.Αυτές είναι η σφακιανή και η ανωγειανή. __// Σφακιανή: //__ Αποτελείται από πολύπτυχη φούστα σε χρώμα βυσινί ή καφέ.Στο κάτω μέρος έχει φάσα από δύο φαρδιά χρυσαφένια σιρίτια.Το πουκάμισο της φορεσίας είναι λευκό υφαντό, μεταξωτό ή βαμβακερό.Πάνω από το πουκάμισο μπαίνει το μεσάτο ζιπόνι, το ζιπόνι είναι χρώματος μαύρου, καφέ ή βυσινί, φτιαγμένο από τσόχα ή βελούδινο ύφασμα καλής ποιότητας.Είναι χρυσοκέντητο και μπροστά έχει άνοιγμα σε σχήμα V και κλείνει στο κάτω μέρος του σε ένα σημείο.Το μαντήλι μπορεί να έχει χρώμα κόκκινο ή βυσινί, στη στολή μπορεί να προστεθεί μια υφαντή λευκή ποδιά. // (βλ.εικόνα 07) //


 * εικόνα 07**

__//Ανωγειανή://__ Η στολή αποτελείται από μια φαρδιά παντελόνα φουφουλωτή στα κάτω άκρα.Από πάνω μπαίνει μια μακριά πουκαμίσα χρώματος κρεμ, που έχει το ρόλο του φορέματος αφού είναι τόσο μακριά όσο να φαίνεται το κάτω μέρος από τις μπατζάκες του παντελονιού.Η ποδιά της φορεσιάς είναι η κλασική κρητική ποδιά με τα πλούσια κεντήματά της.Το ζιπόνι φτιάχνεται από τσόχα σε διάφορα χρώματα, με επικρατέστερο το μαύρο.Αφήνει μπροστά ένα μεγάλο ημικυκλικό άνοιγμα με αποτέλεσμα να μην καλύπτει το στήθος. // (βλ.εικόνα 08) //


 * εικόνα 08**

**Nησιά Αιγαίου (Αντρική & Γυναικεία)**

**Αντρική:** Η αντρική νησιώτικη ενδυμασία διαφέρει στην εξωτερική όψη, κάθε νησί έχει την δική του ξεχωριστή φορεσιά για τους άντρες οι οποίοι τις κατασκεύαζαν με τα προ'ι'όντα που διέθεταν και εισήγαν αλλά και τις κλιματικές συνθήκες.Η βράκα κυριαρχεί σε όλες τις αντρικές φορεσιές και είναι αυτό που κάνει την νησιώτικη στολή να ξεχωρίζει.Σε μερικά νησιά η βράκα μπορεί να είναι πιο χοντρή, πιο λεπτή ή πιο κοντή ανάλογα με το κλίμα που επικρατεί.Η βράκα παράγεται από τσόχα καλής ποιότητας.Πάνω φορούσαν ένα υφαντό πουκάμισο από μαλλί ή βελούδο, μετά φοράνε ένα γιλέκο φτιαγμένο από τσόχα καλής ποιότητας, το οποίο σε μερικά νησιά όπως στις Κυκλάδες μπορούμε να δούμε διάφορα κεντήματα.Στο κεφάλι φοράνε ένα κόκκινο φέσι από τσόχα και σε άλλα νησιά ένα σκουφάκι φτιαγμένο από δέρμα κάποιου ζώου.Στη μέση φοράνε ένα ζωνάρι που φτάνει μέχρι και τα 8 μέτρα από μαλλί.Επιπλέον, φοράνε ένα είδος κολλάν για να καλύπτουν το μέρος όπου δεν καλύπτει η βράκα, το οποίο κατασκευάζεται από ύφασμα υψηλής ποιότητας.Τέλος, στη Λήμνο φοράνε μπότες,ενώ στα υπόλοιπα νησιά απλά υποδήματα. Σε νησιά όπως η Λήμνος και η Λέσβος, θα δούμε ότι η ενδυμασία είναι πιο χοντρή, κλειστή και ζεστή σε σχέση με τις φορεσιές των νησιών των Κυκλάδων ή των Δωδεκανήσων, καθώς αυτά τα δύο νησιά είναι πιο βόρεια και το κρύο πιο έντονο με τα νησιά που βρίσκονται πιο νότια. // (βλ εικόνες 09,10) //


 * εικόνα 09 (Λήμνος) εικόνα 10 (Κυκλάδες)**

**Γυναικεία:** Στην γυναικεία ενδυμασία δεν υπάρχουν μεγάλες διαφορές στην δομή της, τα μόνα που διαφέρουν από νησί σε νησί είναι τα χρώματα της φορεσιάς και ο όγκος της.Τα χρώματα που συναντούμε έχουν μεγάλη ποικιλία και όλα έχουν την δική τους ξεχωριστή ομορφιά. Στα νησιά των Κυκλάδων η φορεσιά είναι λυτή, μακριά και κομσή για εκείνη την εποχή.Την ύφαιναν και την κεντούσαν οι γυναίκες μόνες τους, καθώς τα υλικά τα οποία χρησιμοποιούσαν ήταν παραγωγής τους ή από τον τόπο τους.Συνήθως αυτά ήταν το μαλλί ή το δέρμα ζώων, το βελούδο και το μετάξι.Αποτελούταν από ένα μακρύ φόρεμα που σκέπαζε όλο το φόρεμα και έφτανε μέχρι τον αστράγαλο και το διακοσμούσαν με διάφορα κεντήματα.Στην μέση έδεναν μία ποδιά που έρεβαν από χοντρή κλωστή. // (βλ.εικόνα 11) //


 * εικόνα 11 (Κυκλάδες)**

Στα Δωδεκάνησα η φορεσιά δεν είναι ίδια σε κάθε νησί αλλά μπορούμε να διακρίνουμε την Ιταλική κουλτούρα η οποία είχε επηρεάσει της γυναίκες της εποχής.Στην Ρόδο η γυναικεία φορεσιά ονομάζεται Έμπωνας, πρώτα καλύπτει το σώμα ένα μακρύ φόρεμα και στην συνέχεια βάζουν από πάνω ένα είδος ποδιάς, όπου ξεκινάει από τους ώμους και φτάνει μέχρι το γόνατα και έτσι η στολή γίνεται πιο κομσή.Τα υλικά είναι το μαλλί και το μετάξι τα οποία είναι υψηλής ποιότητας και κάνουν την ενδυμασία να έχει μεγάλη αξία.Όπως στις Κυκλάδες έτσι και στον Έμπωνα η γυναίκες διακοσμούν την φορεσιά τους με κεντήματα εξαιρετικής ομορφιάς. // (βλ.εικόνα 12) //


 * εικόνα 12 (Έμπωνας Ρόδου)**

**Νησιά Ιονίου (Επτάνησα, Αντρική & Γυναικεία)**

Η ενδυμασία των επτανήσιων δεν διαφέρει πολύ στην εξωτερική εμφάνιση, ούτε και στις πρώτες ύλες τις οποίες χρησιμοποιούσαν για να τις κατασκευάσουν.

** Αντρική: ** Στα Επτάνησα η αντρική ενδυμασία είναι περίπου όπως στα νησιά του Αιγαίου με κάποιες μικρές διαφορές.Η ενδυμασία αποτελούταν από το γιλέκο, φτιαγμένο από τσόχα το οποίο ξεχώριζε γιατί κούμπωνε σταυρωτά.Το ψάθινο καπέλο που φορούσαν έκανε την στολή να ξεχωρίζει.Μέσα από το γιλέκο φορούσαν το πουκάμισο το οποίο κατασκεύαζαν από μετάξι.Η βράκα η οποία τελείωνε στα γόνατα κατασκευαζόταν και αυτή από τσόχα, είχε χρώμα μαύρο ή μπλε και οι ραφές της, της έδιναν ένα όμορφο σχήμα.Τέλος, οι κάλτσες ήταν ραμένες από μαλλί ζώου και ήταν ζεστές. (βλ.εικόνα 13)


 * εικόνα 13**

**Γυναικεία:** Η γυναικεία ενδυμασία στα Επτάνησα δεν έχει διαφορές.Σου θύμιζε φορέματα που φορούσαν οι γυναίκες στα παλάτια.Αποτελούταν από ένα γιλέκο φτιαγμένο από τσόχα πάνω στο οποίο κεντούσαν διάφορα σχέδια.Το φόρεμα το οποίο σον κορμό ήταν στενό φτιαχνόταν από ύφασμα καλής ποιότητας.Από την μέση και κάτω το φόρεμα γινόταν πιο φαρδύ και τελείωνε στους αστράγαλους και κατασκευαζόταν από βελούδο ή μετάξι. (βλ.εικόνα 14)


 * εικόνα 14**

**Θράκη (Αντρική & Γυναικεία)**

**Αντρική:** Οι θρακιώτικη ενδυμασία χαρακτηρίζεται από τα ποτούρια.Το ποτούρι ήταν ένα είδος φαρδύ παντελονιού, ήταν φτιαγμένο από σαγιάκι, μάλλινο δίμιτο ύφασμα της νεροτριβής (είδος τσόχας), συνήθως καφέ χρώματος για την καθημερινή φορεσιά και μαύρο για την επίσημη.Τα καλοκαιρινά ποτούρια ήταν από βαμβακερό γαλάζιο ύφασμα.Το πουκάμισο ήταν λευκό βαμβακερό κεντημένο στο λαιμό, την τραχηλιά και τα μανίκια ή σκουροζάλαζα ή καφετιά με λευκές ρίγες και είχαν φαρδιά μανίκια.Πάνω από το πουκάμισο φορούσαν αμάνικα γιλέκα που ήταν από σαγιάκι άλλα ήταν κλειστά και άλλα ανοιχτά ανάλογα την περιοχή.Υπήρχαν και πανωφόρια κοντά μανικωτά γιλέκα που ήταν επίσης από σαγιάκι μαύρο ή καφετί και λέγοταν τζαμαντάνι.Στα πόδια φορούσαν τα τσουράπια πλεκτά.Για κάθε μέρα είχαν λευκά κομμάτια από σαγιάκι, με τα οποία τύλιγαν τις κνήμες, τα λεγόμενα ποδοπάνια και τα γουρουνοτσάρουχα που τα κατασκεύαζαν οι ίδιοι και δένανε με τα τσαρουχόσχοινα σταυρωτά.Η ανδρική ενδυμασία συμπληρωνόταν με το μακρύ μάλλινο δίμιτο ζωνάρι, κροσσωτό στις δύο στενές πλευρές, σε χρώμα μαύρο με λευκές ρίγες στο υφάδι ή κόκκινο με λευκές ρίγες για τους νέους και βυσσινί για τους μεγαλύτερους.Χαρακτηριστικό των ανδρικών ενδυμασιών της Θράκης είναι το κεφαλοκάλυμμα.Πρόκειται για ένα μαύρο ή σκουροζάλαζο ζωνάρι, μήκους 2 μέτρων, μάλλινο ή βαμβακερό, το οποίο τύλιγαν ολόγυρα στο κεφάλι, αφήνοντας να κρέμεται στην πλάτη η μία κροσσωτή άκρη.Το κάλυμμα λεγόταν σάλι και αντικαταστάθηκε από το καλπάκι, μαύρο βελούδινο ή αστρακάν καπέλο με δύο κουμπιά.Στο καλπάκι συνήθιζαν να σκαλώνουν ένα ρομβοειδές ή στρογγυλό χάντρινο κόσμημα. (βλ.εικόνα 15)

  


 * εικόνα 15**

**Γυναικεία:** Όλα τα υλικά για την κατασκευή της φορεσιάς τους ήταν δική τους παραγωγής.Έκτος από το φόρεμα η ενδυμασία των Μεταξάδων αποτελείται από: Το πουκάμισο το οποίο ήταν βαμβακερό λευκό το καθημερινό, βαμβακερομέταξο το επίσημο.Τα καλά πουκάμισα ονομάζονταν κιναρωτά.Το γιλέκο ήταν από σαγιάκι κεντημένο με πούλιες και πολύχρωμες βαμβακερές και μεταξωτές κλωστές.Στα πόδια φορούσαν τις κάλτσες, άσπρες μάλλινες με χρωματιστά λουλούδια το χειμώνα.Παπούτσια είχαν τα μέστια, υφασμάτινα παπουτσάκια με γα'ι'τάνια σε μαύρο ή πορτοκαλί χρώμα.Οι ποδιές που φορούσαν ήταν υφαντές μάλλινες με διάφορα σχέδια στον αργαλειό και τις ονόμαζαν ζαπράτσες.Ο κεφαλοδεσμός είναι περίτεχνος σε κίτρινο χρώμα για τις νέες και σε σκουρα χρώματα για τις ηλικιωμένες.Ζωνάρι δεν φορούσαν με την καθημερινή ενδυμασία τους, παρά μόνο με την επίσημη.Τότε φορούσαν το σημοζούναρο.Πολλά στολίδια έκαναν και οι ίδιες όπως το φαρδύ χάντρινο περιλαίμιο, το γκερντάν. (βλ.εικόνα 16) **εικόνα 16**